İkinci Mülakat Hazırlığı: Birinci Turdan Bu Yana Ne Değişti

Adayların çoğu ikinci mülakata, birincide yaptığının daha fazlasını yaparak hazırlanıyor: şirketin sitesini tekrar okuyor, aynı cevapları tekrar prova ediyor ve aynı şeylerin ikinci kez de işe yaramasını umuyor.

Bu, olan biteni yanlış okumak. Sizi bir sorudan alıp başka bir soruya taşıdılar. Birinci tur bu kişi bu işi yapabilir mi diye soruyordu. İkinci tur bu kişiyi gerçekten işe alırsak ne olur diye soruyor, ve bu bir risk sorusu: yanınıza oturacak insanlarla ilgili, ve birinci turdaki izlenimin kurumun geri kalanıyla temas ettiğinde ayakta kalıp kalmayacağıyla ilgili.

Bu yazı o geçişle ilgili. Genel hazırlık rutini arıyorsanız o iş görüşmesi hazırlık rehberinde, derinleşmeniz istenecek hikâyeleri kurmak istiyorsanız o da STAR tekniği yazısında. Burada yalnızca ikinci tura özgü olanı ele alıyoruz.

Birinci turla ikinci tur arasında ne değişti

Birinci turda biri, kurumun daha fazla zamanını size harcayıp harcamayacağına karar veriyordu. Eşik yetkinlik ve tutarlılıktı, ve kaybetme biçimi sıradan görünmekti.

İkinci turda biri, sizden sorumlu olup olmayacağına karar veriyor. Bu üç şeyi değiştiriyor.

İnsanlar değişiyor. Daha kalabalık, ve genellikle daha kıdemli ya da sonuçtan daha doğrudan etkilenen insanlar. Sizi beğenen İK uzmanı artık arka planda. Odadakiler sonuçla birlikte yaşayacak kişiler.

Sorular somutlaşıyor. Birinci tur paydaş yönetimine nasıl yaklaştığınızı sorar. İkinci tur belirli bir paydaş durumunu sorar, sonra neyi farklı yapardınız diye sorar, sonra ilk çözümünüz tutmayınca ne yaptığınızı sorar. Derinlik bu turun kendisi.

Adı konmamış çekince devreye giriyor. İkinci tura gelindiğinde süreçteki birinin sizinle ilgili bir tereddüdü olur. Bu normal ve kaybettiğiniz anlamına gelmiyor. İkinci tura ulaşan her adayın bir tanesi vardır, çünkü süreç artık size genel değil belirli bir kanaat oluşturacak kadar uzun baktı.

Şimdi odada kim var ve kim neye karar veriyor

Yine bölüm müdürü. Bu işi yapabileceğinize zaten inanıyor, yoksa burada olmazdınız. Şimdi test ettiği şey dayanıklılık: hikâye ikinci anlatımda da tutuyor mu, başlığın arkasında derinlik var mı, sizinle çalışılabilir mi.

Müstakbel meslektaşlarınız. Teknik seviyenizi, adayların sandığı kadar değerlendirmiyorlar. Karar verdikleri şey şu: bu kişi haftamı kolaylaştırır mı, zorlaştırır mı. Yardım ister mi. Geri bildirimi alır mı. İşi üstüme yıkar mı. Meslektaş görüşmeleri, iki tarafın da itiraf ettiğinden çok daha sık, kibirle kaybediliyor ve merakla kazanılıyor.

Başka bir birimden bir paydaş. Bağımlı olacağınız bir ekipten biri. Onların önceliklerinin de var olduğunu anlayıp anlamadığınızı kontrol ediyor. Buradaki tek en iyi hamle, kendi tarafınızı anlatmadan önce onların tarafını sormak.

Bir üst yönetici ya da direktör. Ayrıntıya değil, yörüngeye ve muhakemeye bakıyor. Daha geniş sorular sorma eğiliminde: neyi değiştirirdiniz, neyi yapmayacağınıza nasıl karar veriyorsunuz, nerede olmak istiyorsunuz. Ayrıntıya gömülen cevaplar bu seviyede kötü iniyor, ve bölüm müdürünü etkileyen aynı ayrıntı burada geri çekilememe olarak okunabiliyor.

Yine İK. Pratik konular, ihbar süresi, referanslar, ve çoğu zaman para hakkındaki ilk gerçek konuşma.

Kiminle konuşacağınızı bilmek hazırlığın büyük kısmı. Davette yazmıyorsa sorun. "Kimlerle görüşeceğimi ve pozisyonlarını öğrenebilir miyim?" gayet normal bir soru ve on seferin dokuzunda cevaplanıyor.

Tekrar problemi

İkinci turun en yaygın şikâyeti, zaten cevapladığınız soruları tekrar cevaplamak. Üç kişi en büyük zorluğunuzu soruyor ve üçüncü anlatımda kayıt gibi çıkıyorsunuz.

Üç kuralla yönetin.

Olgular her zaman aynı. Kendinizle çelişmek, ikinci mülakatı kaybetmenin en hızlı yolu. Görüşmeciler sonradan notlarını karşılaştırıyor, ve aynı projenin iki farklı sürümü onların gözünde hafıza kayması değil, güvenilirlik sorunu.

Farklı derinlik, farklı açı. Bölüm müdürüne sonucu anlatın, meslektaşa birileriyle pazarlık etmek zorunda kaldığınız kısmı anlatın, direktöre bugün neyi farklı karar vereceğinizi anlatın. Aynı hikâyenin gerçekten bu üç katmanı var, ve dinleyene uyan katmanı seçmek asıl beceri.

Aynı kelimeleri asla iki kez kullanmayın. Tam aynı cümlelerle iki kez anlatılan hikâye ezber gibi duyuluyor, çünkü öyle. Basamakları koruyun, cümleleri yeniden kurun.

Tekrarı, özür dilemeden kabul de edebilirsiniz: "Bunun bir kısmını Deniz Hanım'la konuşmuştum, ama değinemediğim kısım ilk plan tutmayınca ne olduğuydu." Bu tek cümle farkındalık gösteriyor, israfı önlüyor ve sizi yeni malzemeye yönlendiriyor.

Çekinceyi bulun ve cevaplayın

Süreçte bir yerde, üzerinde sizin adınız yazan bir tereddüt var. Genelde beş şeyden biri: belirli bir konuda zayıfsınız, bir seviye yukarı çıkıyorsunuz, sık iş değiştirmişsiniz, farklı bir sektörden geliyorsunuz, ya da ekip için kıdem olarak bir sıçrama olacaksınız.

Bunu çoğu zaman kendiniz adlandırabilirsiniz: ilan metnini kendi CV'nizin yanına koyup, dikkatli bir şüphecinin neyin altını çizeceğini sorun.

Sonra ikinci turda, sorulmadan, bir kez, erken ve kısaca ele alın. İtiraf olarak değil. Olgu artı kanıt olarak.

"Raporlama tarafının burada eski işimden daha ağır olduğunu biliyorum. Yaptığım en yakın iş, şu anki şirkette aylık paketi üç ayrı veri kaynağından yeniden kurduğum tedarikçi işiydi. Aynısı değil ama tıkanma noktaları aynı, ve tam akıcı hâle gelmem için birkaç ay beklerdim."

Bunu söylememekle karşılaştırın. Dile getirilmemiş şüpheler kaybolmuyor; sizin cevap veremeyeceğiniz değerlendirme toplantısında konuşuluyor.

Doğrudan sormanın işe yarayan bir hâli de var, ve mülakatta sorulacak sorular yazısında anlatılıyor: hedefli ve ileriye dönük olsun, açık uçlu ve umutlu değil.

Vaka çalışması, sunum ve eve verilen görev

İkinci turlar sıklıkla bir görev ekliyor. Adaylar doğru cevabı bulmaya aşırı odaklanıyor, oysa cevap genelde en önemsiz kısım.

Gerçekte değerlendirilen şey nasıl çalıştığınız: dalmadan önce netleştiriyor musunuz, varsayımlarınızı söylüyor musunuz, hangi verinin eksik olduğunu fark ediyor musunuz, araya girildiğinde dağılmadan devam edebiliyor musunuz, ve vardığınız sonuç bir meslektaşınızın harekete geçebileceği bir şey mi.

Başlamadan önce iki üç soru sorun. Bu kimin için, bunu alan kişi hangi kararı verecek, hangi kısıtlar var. Hemen çözmeye girişen adaylar hevesli görünüyor ve daha düşük puan alıyor.

Varsayımlarınızı yüksek sesle ve görünür biçimde söyleyin. "Satış rakamlarını aylık ve iadeler hariç varsayıyorum, bu yanlışsa ikinci yarı değişir."

Süreyi sınırlayın. Eve verilen görevde, verilen süreye sığan sürümü yapın ve daha fazla zamanla ne yapacağınızı söyleyin. Kırk saatlik ücretsiz emek kimseyi etkilemiyor, ve bazı görüşmeciler bunu doğrudan zayıf muhakeme olarak işaretliyor.

Önce sonucu sunun. Tek slayt ya da tek paragraf hâlinde öneri, sonra gerekçe, sonra çekinceler. Bu turlardaki en yaygın sunum hatası merak uyandırmaya çalışmak.

Dikişleri görünür bırakın. Denediğiniz ve tutmayan bir şeyi gösterin. Gerçek çalışmanın kanıtı, ve ikna edici biçimde uydurulması neredeyse imkânsız.

Nasıl değerlendirileceğini sorun. Tamamen meşru, ve cevap size çabanızı nereye harcayacağınızı söylüyor.

Görev ücretsiz ve çok büyükse, bunu nazikçe söyleyip kapsamı daraltılmış bir alternatif önermek makul. İyi bir işveren kabul eder. Kötü olanı da size kendisi hakkında yararlı bir şey söylemiş olur.

İkinci tura özel hazırlık

Birinci tur hazırlığınızı tekrarlamayın. Onun yerine şu beş şeyi yapın.

Kendi birinci turunuzu yeniden okuyun. Ne söylediğinizi yazın, özellikle verdiğiniz sayıları ve taahhütleri. Üzerine inşa etmeniz istenecek.

İki hikâyeyi bir katman derinleştirin. Her biri için: önce ne ters gitti, kim size katılmadı, bugün neyi farklı yapardınız, oradan öğrendiğiniz ve o günden beri kullandığınız şey ne. İkinci tur soruları o katmanda yaşıyor.

İşin somut hâlini öğrenin. Şirketin misyonunu değil. Mekaniği: hangi sistemler, hangi ritim, ekip ne çıkarıyor, kim onaylıyor. Birinci turda araç ya da süreç isimleri geçtiyse onları araştırın.

Pozisyona değil insanlara da hazırlanın. Kiminle görüşeceğinize bakın. Meslektaş görüşmesini yapacak kişinin geçen yıl bir rakipten geldiğini bilmek, ezberlenmiş şirket tarihinden daha değerli.

Farklı sorular hazırlayın. Birinci turun sorularını ikinci turda sormak, ilk seferde dinlememişsiniz gibi görünmenize yol açıyor. Bir seviye yukarı çıkın: bu işe alım hangi durumda başarısız olur, biz konuştuğumuzdan bu yana ne değişti, ekip en çok neyde anlaşamıyor.

Aynı hikâyenin üç katmanı: işlenmiş örnek

"Farklı derinlik, farklı açı" kuralı soyut kalıyor, o yüzden tek bir hikâyeyi üç dinleyiciye nasıl anlatacağınızı açalım. Hikâye şu: aylık raporlama üç ayrı kaynaktan geliyordu, siz birleştirdiniz, ilk deneme tutmadı, ikincisi tuttu.

Bölüm müdürüne, sonuç katmanı. "Aylık paket üç ayrı sistemden elle birleştiriliyordu ve ayın ilk haftasının tamamını yiyordu. Kaynakları tek bir akışta topladım, kapanış süresi dört günden bir güne indi. Asıl kazanç zaman değil, rakamların artık tek bir yerden gelmesi oldu; önceden iki ekip farklı sayı savunuyordu."

Meslektaşa, sürtünme katmanı. "İlk sürümü kendi başıma kurdum ve kimse kullanmadı. Sebebi teknik değildi: satış tarafı kendi tanımını kaybettiğini düşünüyordu ve haklıydılar. İkinci sürümde önce onların tanımını aldım, sonra kurduğumu gösterdim. Buradan öğrendiğim şey, bu tür bir işte ilk toplantının veriyle değil tanımla yapılması gerektiği. Sizde bu tanım tartışmaları nasıl çözülüyor?"

Direktöre, muhakeme katmanı. "Geriye baktığımda ilk hamlem yanlıştı, çünkü problemi veri problemi sandım, oysa sahiplik problemiydi. Bugün olsa iki hafta erken durur, önce kimin hangi rakamdan sorumlu olduğunu netleştirir, aracı ondan sonra kurardım. Aynı hatayı sonraki iki projede yapmadım."

Üçü de aynı olay. Hiçbiri diğeriyle çelişmiyor. Üçü de farklı bir soruya cevap veriyor: ne oldu, seninle çalışmak nasıl bir şey, ve nasıl düşünüyorsun.

İkinci turdan önceki kırk sekiz saat

Bu listeyi görüşmeden iki gün önce uygulayın. Bir saatten kısa sürüyor.

1. Birinci turda ne söylediğinizi yazın. Verdiğiniz her sayıyı, her tarihi ve her taahhüdü. Bunlar üzerine soru gelecek. 2. Kiminle görüşeceğinizi öğrenin, davette yazmıyorsa sorun, ve her birinin pozisyonunu not edin. 3. İki hikâyeyi üç katmana ayırın, yukarıdaki örnekteki gibi. Yazmayın, sadece basamakları çıkarın. 4. Çekinceyi adlandırın. İlan metnini CV'nizin yanına koyun ve şüphecinin altını çizeceği tek şeyi bulun. Ona iki cümlelik cevabı hazırlayın. 5. Üç yeni soru hazırlayın, birinci turda sormadıklarınızdan. 6. Rakamınızı hazırlayın: maaş beklentisi ve ihbar süresi. İkisi de bu turda sorulabiliyor. 7. Kapanış cümlelerinizi belirleyin. Üç cümle, ezber değil, sadece hangi üç şeyi söyleyeceğinize karar verin.

Meslektaş turundan işlenmiş bir alışveriş

Meslektaş: "Peki en büyük zayıflığınız nedir?"

Siz: "Geçen hafta Deniz Hanım'a dürüst hâlini söylemiştim: kimsenin ihtiyacı var mı diye bakmadan ayrıntıya fazla giriyorum. Siz gerçekten yanımda çalışacağınız için, daha işe yarar hâli muhtemelen bunun günlük olarak neye benzediği: ilk ay fazla hazırlanacağım, ve bir şeyin buna ihtiyacı olmadığını bana erken söylemenizi tercih ederim. Burada birbirinize bu tür geri bildirimi genelde nasıl veriyorsunuz?"

Ne olduğuna bakın. Birinci turla tutarlılık, soran kişiye uyarlanmış bir cevap, savunmacı değil işe yarar bir kabul, ve odayı sohbete çeviren bir soru. Bu bir ikinci tur cevabı, ve birinci turda hafif yanlış olurdu.

İkinci tura özgü kaybetme biçimleri

Birinci tur iyi geçtiği için gevşemek. Açık ara en yaygını. Güçlü bir ilk görüşme bir ivme hissi yaratıyor, ve o his masanın diğer tarafından rehavet olarak okunuyor.

Fazla samimileşmek. İkinci tur daha sıcak geçiyor, ve bazı adaylar bunu dedikoduya, mevcut işverenden şikâyete ya da birinci turda yapılmayacak şakalara davet sanıyor. Sıcaklık gerçek, ama hâlâ değerlendiriliyorsunuz.

Birinci turla çelişmek. Yukarıda anlatıldı, ve öldürücü olduğu ve tamamen önlenebilir olduğu için tekrar etmeye değer.

Formalite sanmak. Ara sıra ikinci mülakat gerçekten onay damgasıdır. Hangisinde olduğunuzu bilemezsiniz, ve yanlış varsaymanın maliyeti tek taraflı ağır.

Kapanış yapmamak. İkinci mülakattan sonra bu işi istediğinizi açıkça söyleme hakkınız var. Çok az aday söylüyor, ve söyleyen hatırlanıyor.

İkinci mülakat nasıl kapatılır

Sonda, kendi cümlelerinizle üç cümle.

Bu işin ne olduğunu artık nasıl anladığınızı tek satırda söyleyin. Bu, iki tur boyunca dinlediğinizi kanıtlıyor ve yanlış anladıysanız düzeltmelerine imkân veriyor, ki bu başlı başına değerli.

Bu işe getireceğiniz, en çok emin olduğunuz tek şeyi söyleyin.

İstediğinizi söyleyin, ve sonraki adımı ve takvimi sorun.

Sonra, birinciye değil bu tura özgü bir şeye atıf yapan bir takip notu gönderin. Mekaniği mülakat sonrası teşekkür maili yazısında.

Türkiye'de ikinci turun kendine özgü tarafları

İkinci tur çoğu zaman "üst yönetimle görüşme" demek. Kurumsal şirketlerde direktör ya da genel müdür, aile şirketlerinde doğrudan şirket sahibi. İkincisinde soruların tarzı tamamen değişiyor: yapılandırılmış yetkinlik soruları yerine sohbet, memleket, kariyer planı ve "burada uzun soluklu olur musunuz" sorusu. Bu turda kazandıran şey ayrıntı değil, uzun vadeli niyetinizin inandırıcı olması.

Vaka çalışması ve sunum büyük şirketlerde standartlaştı. Genelde bir gün ile bir hafta arası süre veriliyor ve sunum kırk beş dakikayı geçmiyor. Sunumu getirirken hem PDF hem yazıcı çıktısı bulundurun; toplantı odasındaki bağlantı sorunları sanılandan sık.

Kişilik envanteri ve yetenek testleri ikinci tura ekleniyor. Bunlar genelde eleme değil profil amaçlı. En yaygın hata, "doğru" cevabı vermeye çalışmak: tutarlılık kontrolleri içeren testlerde bu, tutarsız bir profil üretiyor ve tam tersi etki yapıyor.

Referans kontrolü teklif öncesi ve bazen habersiz yapılıyor. İkinci turun sonunda referans isteniyorsa, verdiğiniz kişilere önceden haber verin ve şu cümleyi kurun: "Mevcut işverenimle, yazılı teklif gelmeden görüşülmemesini rica ediyorum." Bu talep gayet normal ve kabul ediliyor.

İhbar süresi burada konuşuluyor. Kaç gün ihbar süreniz olduğu, ne zaman başlayabileceğiniz ve mevcut işinizden ne zaman ayrılacağınız ikinci turun sonunda gündeme geliyor. Rakamı önceden bilin; yerinde uydurulan bir tarih, sonradan düzeltmesi zor bir taahhüde dönüşüyor.

Maaş konusu genelde bu turda açılıyor. Rakamınız hazır olsun; gerekçesini kurma yöntemi maaş beklentiniz nedir yazısında.

Süreç kaç turdan oluşuyor, erken sorun. Bazı şirketlerde iki tur, bazılarında beş. Bundan sonra bir final turu varsa güçlü bir örneği yedekte tutun.

Sık sorulanlar

İkinci mülakat genelde ne kadar sonra oluyor? Birkaç günden birkaç haftaya. İki haftalık sessizlik normal ve genelde takvimlerle ilgili, sizinle değil.

Yanımda ne götürmeliyim? CV'nizin bir kopyası, bir defter, ve kısa bir soru listesi. Görev yaptıysanız dijital gönderdiyseniz bile bir çıktısını götürün.

Maaş sorulacak mı? Çoğu zaman evet, özellikle İK yeniden devredeyse. Rakamınız hazır olsun.

Hakkımdaki çekincenin ne olduğunu sorabilir miyim? Evet, açık uçlu değil hedefli sorarsanız ve hazır bir cevabınız varsa. İyi sorulduğunda ikinci mülakatın en güçlü hamlelerinden biri.

Tam olarak aynı sorular sorulursa? Tutarlı cevap verin, ama değinemediğiniz katmanı ekleyin. Geri dönüştürüyormuş gibi görünmemek için önceki konuşmaya kısaca atıf yapın.

İkinci mülakat iyi işaret mi? Az sayıda insanın arasında olduğunuz anlamına geliyor. Önde olduğunuz anlamına gelmiyor, ve öyleymiş gibi davranmak görülüyor.

Bana açıkça karşı olan biriyle karşılaşırsam? Sıcak kalın ve konunun özüne cevap verin. Dinlendiğini hisseden şüpheci bir görüşmeci çoğu zaman en güçlü destekçiniz oluyor, çünkü zor alındığı için desteği daha ağır basıyor.

Kısa hâli

İkinci tur birinciden farklı bir soru soruyor: yapabilir mi değil, alırsak ne olur. Kimlerle görüşeceğinizi ve her birinin neye karar verdiğini öğrenin. Olgularınızı aynı tutup derinliği ve açıyı dinleyene göre değiştirin. Var olduğunu bildiğiniz çekinceyi adlandırın ve bir kez, erken cevaplayın. Vaka çalışmasında cevap sergilemek yerine sürecinizi gösterin. Yeni sorular hazırlayın, ve bu işi istediğinizi söyleyerek kapatın.

CvLaunch alttaki katmana hazırlanmanıza yardım edebilir: CV'nizden somut sonuçları çıkarır, hangi iddiaların ikinci kez sınanacağını gösterir ve zaten anlattığınız hikâyenin derin sürümünü bulmanızı sağlar.