Üçüncü Ayda da Ayakta Kalan Bir İş Arama Stratejisi

İş arama üzerine yazılanların çoğu tek bir başvuruyu iyileştiriyor. Asıl problemle ilgilenen çok az şey var: iş aramak, yöneticisi olmayan, teslim tarihi olmayan, geri bildirim döngüsü bulunmayan ve sonucu, onu üreten çabadan haftalar sonra gelen yapılandırılmamış bir iş.

İnsanları kıran şey bu bileşim. Aramaların savrulmasının, üçüncü ayın birinci aydan daha kötü hissettirmesinin ve "iki yüz başvuru yaptım, tek dönüş yok" cümlesinin bu kadar yaygın olmasının sebebi bu.

Bu yazı sistemle ilgili: haftanızı nasıl böleceğiniz, aramanızın nerede sızdırdığını nasıl anlayacağınız, ve tükenmeden nasıl devam edeceğiniz. Açık ilanı olmayan şirketlere hedefli bir kampanya yürütmekle ilgili değil; o ayrı bir kanal ve tamamı açık ilan olmadan iş başvurusu yazısında. Profilinizle de ilgili değil; o da LinkedIn profilini optimize etme yazısında. Bunlar parçalar. Buradaki konu, parçaların içine oturduğu makine.

Çabadan değil huniden başlayın

Her iş aramasının aynı aşamaları var: gönderilen başvurular, ön görüşmeler, ilk mülakatlar, final turları, teklifler. Her adımda sayılar sert biçimde düşüyor, ve bu normal, başarısızlık işareti değil.

Önemli olan düşüşün büyüklüğü değil, nerede olduğu. Çünkü her boşluğun sebebi de çözümü de tamamen farklı.

Başvuru var, ön görüşme yok. Sorun yukarıda: ya CV'niz ilk okumayı geçemiyor, ya da makul aday olmadığınız ilanlara başvuruyorsunuz. Bunlar çok farklı iki teşhis, ve ikincisi konusunda dürüst olarak ayırt edebilirsiniz. Şartların ancak yarısını karşılıyorsanız sorun biçim değil hedefleme. Güçlü bir eşleşmesiniz ve hâlâ ses yoksa belgeye bakın: CV niye eleniyor yazısı olağan sebepleri, CV'yi iş ilanına uyarlama yazısı da uyarlamayı anlatıyor.

Ön görüşme var, mülakat yok. Kâğıttaki hâliniz konuşan hâlinizden güçlü, ya da İK maaş, konum, ihbar süresi veya seviye konusunda bir uyumsuzluk buluyor. Bu genelde bir haftada düzelen bir sorun, çünkü ön görüşme kısa ve tahmin edilebilir.

Mülakat var, final turu yok. İçerik problemi: örnekleriniz fazla ince, fazla genel, ya da pozisyonun ihtiyaç duyduğu seviyede değil.

Final turu var, teklif yok. En sinir bozucu ve en bilgilendirici olanı. İnandırıcı bir adaysınız ve ince bir farkla kaybediyorsunuz. Geri bildirim isteyin, çünkü bu aşamada ara sıra gerçek bir cevap alırsınız.

Bu beş sayıyı ilk haftadan itibaren takip edin. Kendinizi iyi hissetmek için değil, belirsiz bir başarısızlık hissini üzerinde çalışabileceğiniz tek bir somut probleme çevirdiği için.

Kanal karması, ve ilanlara başvurmanın neden en zayıf hafta olduğu

Bir işe ulaşmanın beş yolu var, ve saat başına verimleri aynı değil.

İlanlı pozisyonlar. En görünür ve en rekabetçi olanı, çünkü herkes görebiliyor. Gerekli, ama tamamı burada geçen bir hafta düşük dönüşümlü bir hafta.

Referans ve çevre. Saat başına açık ara en yüksek dönüşüm, çünkü bir yığına değil bir insana bağlı olarak geliyorsunuz. Referansın yakın arkadaş olması gerekmiyor; iki iş önce birlikte çalıştığınız birinin adınızı iletmesi, CV'nizin okunma biçimini değiştirmeye yetiyor.

Türkiye'de bu kanal, "torpil" çağrışımı yüzünden birçok kişi tarafından gereksiz yere terk ediliyor. İkisi aynı şey değil. Torpil, liyakat yerine geçen bir şeydir. Referans ise CV'nizin okunmasını sağlayan şeydir; işi yine siz alıyorsunuz. Eski bir meslektaşınıza "senin şirkette şu pozisyon açılmış, uygun görürsen ilet" demek, kimsenin yerine geçmek değil.

Şirketlere doğrudan yaklaşım. Daha az hacim, çok daha az rekabet, daha uzun takvim. Belirli bir şirketi hedeflemek için belirli bir sebebiniz olduğunda en iyi sonucu veriyor.

İşe alım firmaları ve danışmanlar. Yararlı ve yanlış anlaşılan bir kanal. Danışman sizin için değil işveren için çalışıyor, ki bunu hatırladığınız sürece sorun değil. Kendi alanınızda iki üç iyi danışman, alanınızda hiç yerleştirme yapmamış yirmi danışmandan değerli.

Gelen trafik. Bulunmak. Profil, görünürlük, açık bir portföy, iş arıyor sinyali. Kurması yavaş, ve siz uyurken çalışıyor. Yaptığınız gün hiçbir şey üretmese de haftada bir saati hak ediyor.

Tam zamanlı bir arama için işleyen bir dağılım kabaca şöyle: yüzde kırk ilanlı pozisyonlar, yüzde otuz çevre ve referans, yüzde on beş doğrudan yaklaşım, yüzde on danışmanlar, yüzde beş gelen trafik. Çalışırken arıyorsanız aynı oranları koruyup bütünü küçültün.

En yaygın hata, ilerleme hissi veren tek kanal olduğu için yüzde doksanı ilk kanala koymak. Başvuru göndermek tatmin edici bir tık üretiyor. Eski bir meslektaşa mesaj atmak üretmiyor, ve kat kat daha iyi dönüşüyor.

Haftalık sistem

Sabit bir haftanın amacı, "bugün ne yapsam" kararını ortadan kaldırmak. Enerjinin çoğu orada gidiyor.

Pazartesi: hedefleme ve eleme. İki saat. Geçen haftadan bu yana çıkan her şeyi toplayın, gerçekten aday olmadıklarınızı eleyin, ve gerçekten başvuracağınız beş ile sekiz arası ilanı seçin. Hedef şirket listenizi güncelleyin. Bu hafta neyi yapmayacağınıza da bugün karar verin.

Salı ve çarşamba: başvurular. Her biri üç dört saat. Uyarlanmış, savrulmuş değil. İyi bir başvuru, CV düzenlemesi dahil kırk beş ile doksan dakika arası sürüyor. Bir günde yirmi tane yaptığınızı fark ediyorsanız kopyalıyorsunuz, ve kopyaların dönüşümü sıfıra yakın.

Perşembe: insanlar. İki üç saat, ve haftanın en önemli bloğu. Eski meslektaşlara mesajlar, kahve görüşmeleri, danışmanlara dönüşler, sessizleşen başvurulara takip, bir doğrudan yaklaşım. Herkesin ilk atladığı blok bu, ve en çok mülakat üreten blok da bu.

Cuma: gözden geçirme. Bir saat. Takip tablosunu güncelleyin, ne olduğunu not edin, haftanın beş huni sayısını yazın, ve gelecek hafta değiştireceğiniz tek şeye karar verin. Sonra durun.

Hafta sonları kapalı. Kulağa gevşek geliyor ama değil: yedi gün süren bir arama altıncı haftada daha kötü iş üretiyor ve kazanılan hafta sonlarından fazlasına mal olan bir çöküşle bitiyor.

Hacmi bilerek sınırlayın. Düzgün yapılmış beş sekiz gerçek başvuru, kırk kopyayı döver. Vaktiniz artarsa perşembe bloğuna koyun, başvuruya değil.

Takip tablosu, beş sütun

Ayrıntılı sistemler üçüncü haftada terk ediliyor. İşleyen asgari hâli:

• Şirket ve pozisyon
• Kanal, yani oraya nasıl ulaştığınız
• Başvuru tarihi
• Mevcut aşama
• Sonraki aksiyon ve tarihi

Sonucu değiştiren tek sütun sonuncusu. Diğerleri tarih kaydı. "Salı, Ayşe Hanım'a dönüş yap" cümlesi, başvuruların sessizce ölmesini engelleyen şey, ve bu sütunu olmayan bir arama "bir zamanlar yaptıklarım" listesine dönüşüyor.

Haftada bir iki şey daha ekleyin: beş huni sayınız ve ne öğrendiğinize dair bir satır. Altı haftalık bu satırlar şaşırtıcı derecede doğru bir teşhis veriyor.

Çalışırken aramak

Kısıtlar farklı, o yüzden biçim de farklı.

Daha az vaktiniz, daha çok gücünüz var. Gücü kullanın: seçici olabilirsiniz, kötü bir süreçten çekilebilirsiniz, ve doğru pozisyonu bekleyebilirsiniz. Bu, hacimden değerli.

Gerçekçi olarak haftada beş saatiniz var. Pazartesi bir saat eleme, iki adet doksan dakikalık blokta bir ya da iki düzgün başvuru, ve yarım saat insanlar. Çalışan birinin haftada bir mükemmel başvurusu, panikleyen birinin on başvurusunu genelde geçiyor.

Pratik korumalar: başvuruları kişisel cihaz ve hesaplardan yapın, kariyer sitelerinde CV'nizin görünürlük ayarını kontrol edin, ve yazılı teklif gelene kadar referanslarınızla görüşülmemesini isteyin. Türkiye'de bu ayar sıklıkla gözden kaçıyor: birçok portalda CV'niz varsayılan olarak kayıtlı işverenlere açık kalıyor ve mevcut şirketinizin İK ekibi de o işverenlerden biri olabiliyor. Profilinizi "gizli" ya da yalnızca başvurduğunuz şirketlere açık moda alın.

Mülakatlar zor kısım. Erken sabah, geç öğleden sonra ve öğle aralarına toplayın, ve final turları için şüphe çeken diş randevuları biriktirmek yerine yıllık izin kullanın.

İşsizken aramak

Ters problem: fazla zaman, sıfır yapı, ve özgüvenin yavaşça aşınması.

Bunu günde sekiz saat yapmayın. İş aramak bir iş değil, ve yaklaşık dört odaklı saatten sonra ürettiğinizin kalitesi sert biçimde düşüyor. Sabahları aramaya ayırın, öğleden sonraları görünür ilerleme üreten bir şeye verin: bir kurs, küçük bir proje, gönüllülük, serbest iş, spor. Bu dolgu değil. Uzun bir aramada asıl aşınan şeyi koruyor: bir şeyleri iyi yapan biri olduğunuz duygusunu.

Yukarıdaki haftalık yapıyı koruyun, sadece bloklar uzasın. Ve sabit bir başlama saati tutun. Savrulan bir aramanın en güvenilir habercisi, her hafta biraz daha geriye kayan başlama saatidir.

Reddedilme ve matematiği

İş aramada reddedilme yüksek hacimli ve çoğunlukla kişisel değil, ve zor olmasının sebebi tam da bu: içinde bilgi olmadığı için zihniniz eksik bilgiyi kendisi üretiyor.

Üç şey yardımcı oluyor.

Toplu bakın. Başvuru maillerine sürekli değil, günde bir kez, belirli bir saatte bakın. Toplu gelen retler, aynı retlerin gün boyunca teker teker gelmesinden çok daha ucuza mal oluyor.

İki türü ayırın. Altı yüz başvurulu bir ilandan gelen sessiz ret, sizin hakkınızda neredeyse hiçbir bilgi taşımıyor. Final mülakatından sonra gelen ret bir miktar taşıyor. İkisine tamamen farklı davranın: ikincisinden öğrenin, birincisinden bir şey öğrenmeye çalışmayın.

Sonucu değil çabayı sayın. Gönderilen başvuru, yapılan görüşme, atılan takip sizin kontrolünüzde. Teklif değil. Haftanızı ilk listeye göre puanlayın. Sekiz nitelikli başvuru ve dört görüşme yapılmış bir hafta, hiçbir şey tutmasa bile iyi bir haftadır, çünkü yeterince hafta boyunca bu örüntü teklif üretiyor ve başka hiçbir örüntü üretmiyor.

Bir de: istediğinizden uzun sürmesini bekleyin. Kıdemli ve uzmanlaşmış pozisyonlar, junior ve genel pozisyonlardan uzun sürüyor; tatil dönemlerinde işe alım yavaşlıyor; ve iki hafta sessizleşen süreçler genelde takvimlerle ilgili, sizinle değil. Haftalar değil aylar süren bir arama için plan yapmak karamsarlık değil, altıncı haftanın felaket gibi hissettirmesini engelleyen şey.

Strateji, ruh hâline göre değil kanıta göre değiştirilir

Her retten sonra CV'yi yeniden yazmak, üretkenlik hissi verirken bir şey öğrenme kabiliyetinizi yok etmenin bir yolu. Tek seferde tek şey değiştirin ve size bir şey söyleyecek kadar hacim biriktirmesini bekleyin.

Hedeflemenizin yanlış olduğunun işaretleri: düzgün bir CV'ye rağmen neredeyse hiç ön görüşme gelmiyor, ya da her görüşmede aynı eksik şart gündeme geliyor, ya da istediğiniz pozisyonlar sürekli ihtiyacınızın altında ödüyor.

Belgelerinizin yanlış olduğunun işaretleri: kâğıt üstünde güçlü eşleşmeler sessizlik üretiyor, ya da danışmanlar deneyiminizi size sürekli meseleyi kaçıran bir biçimde geri anlatıyor.

Mülakatınızın yanlış olduğunun işareti: ilk mülakata sık ulaşıyorsunuz ve nadiren ileri gidiyorsunuz.

Seviyenizin yanlış olduğunun işaretleri: size sürekli etkileyici olduğunuzun ama daha kıdemli biriyle devam ettiklerinin söylenmesi, ya da hedef bandınızın altında teklifler almanız.

Birini düzeltin, yirmi başvuru ya da üç görüşme bekleyin, sonra tekrar bakın.

Boru hattında kaç süreç olmalı, ve ne zaman yeniden doldurulur

Aramanın en pahalı hatası, huninin üstünü kapatmak.

Olan şu: üç hafta boyunca başvuru yapıyorsunuz, biri final turuna kadar geliyor, ve iyi gittiği için yeni başvuru yapmayı bırakıyorsunuz. İki hafta sonra o süreç olumsuz sonuçlanıyor ve elinizde hiçbir şey kalmıyor. Sadece o pozisyonu kaybetmiyorsunuz, yeniden başlamanın maliyetini de ödüyorsunuz: yeni başvurudan ön görüşmeye kadar geçen süre çoğu zaman iki üç hafta, yani aslında bir buçuk ay geriye düşüyorsunuz.

Kural basit: teklif yazılı olarak elinize geçmeden huninin üstü kapanmaz. Final turuna çıktığınız hafta, o hafta yapmayı planladığınız başvuruların sayısını azaltabilirsiniz ama sıfıra indiremezsiniz.

Aynı anda kaç canlı süreç sağlıklı? Üç ile beş arası. Bunun altındaki her sayı iki şeyi bozuyor.

Birincisi muhakemeniz. Tek bir canlı süreciniz varsa, o sürecin uyarı işaretlerini görmüyorsunuz. Kaçıncı kez ertelenen görüşmeyi, cevaplanmayan soruyu, tanımı sürekli değişen pozisyonu görmezden geliyorsunuz, çünkü elinizdeki tek şey o.

İkincisi pazarlık gücünüz. Alternatifi olmayan bir aday, alternatifi olmadığını sesinden belli ediyor. Bu bir teknik meselesi değil; gerçekten başka seçeneği olan insan farklı konuşuyor, ve karşı taraf bunu duyuyor.

Beşin üzeri de sorun, çünkü her süreç hazırlık, takip ve zihinsel yer kaplıyor. Sekiz sürecin hepsine kötü hazırlanmak, dört sürecin hepsine iyi hazırlanmaktan daha kötü sonuç veriyor.

Boru hattı seyreldiğinde ne yapılır? Cuma gözden geçirmesinde canlı süreç sayısı üçün altına düştüyse, gelecek haftanın perşembe bloğunu iki katına çıkarın. Yeni başvuru değil, insan. Sebebi şu: başvuru bugün gönderildiğinde sonucu üç hafta sonra geliyor, oysa çevreden gelen bir yönlendirme aynı hafta içinde ön görüşmeye dönüşebiliyor. Boşluğu en hızlı kapatan kanal her zaman insan kanalı.

Mülakat dönemi haftanın biçimini değiştirir. İki üç süreç aynı anda mülakat aşamasına geldiğinde hazırlık zamanı birdenbire haftanın en büyük kalemi hâline geliyor. O dönemde salı ve çarşamba bloklarını kısaltın, ama pazartesi elemesini ve perşembe insan bloğunu koruyun. İlk feda edilen şey her zaman perşembe oluyor, ve boru hattının bir ay sonra çökmesinin sebebi tam olarak bu.

Bir hafta gerçekte neye benziyor

İşlenmiş bir örnek. Merve pazarlama müdürü, çalışıyor, iş değiştirmek istiyor.

Pazartesi, bir saat. Dokuz yeni ilan çıkmış. Altısı seviye ya da konum olarak yanlış. İkisini seçiyor, ve bir şirketi hedef listesine ekliyor çünkü o şirkete yeni bir departman müdürü geldiğini görmüş.

Salı, doksan dakika. Bir başvuru, uyarlanmış: ilanın iki kez tekrarladığı şarta göre düzenlenmiş CV ve şirketin yakın tarihli bir işini adıyla anan kısa bir ön yazı.

Çarşamba, doksan dakika. İkinci başvuru. Bir danışman profiline baktığı için yirmi dakika profilde.

Perşembe, kırk beş dakika. Geçen yıl hedef şirketlerinden birine geçen eski bir meslektaşına mesaj atıyor. Geçen ay görmezden geldiği bir danışmana dönüyor. İki hafta önce yaptığı ve sessizleşen bir başvuruyu takip ediyor.

Cuma, on beş dakika. Tabloyu güncelliyor. İki başvuru, üç görüşme, bir ön görüşme randevusu. Bu hafta istediği iki pozisyonu da aynı kaynaktan bulduğunu not ediyor, ve o kaynağa haftada iki kez bakmaya karar veriyor.

Beş saat. İki başvuru. Bu iyi bir hafta, ve kırk başvuru göndermeye hiç benzemiyor.

Türkiye piyasasında dikkate alınacaklar

İşe alım takvimi mevsimli. Birçok şirkette bütçeler yılbaşında açılıyor, yani ocak ve şubat hareketli geçiyor; eylül ikinci dalga. Temmuz, ağustos ve bayram haftaları belirgin biçimde yavaşlıyor. Sessiz bir ağustos hakkınızda bir hüküm değil.

Portal, LinkedIn ve doğrudan kariyer sayfası aynı havuz değil. Bazı şirketler yalnızca kendi kariyer sayfasından ilan açıyor, bazıları portalda ve LinkedIn'de aynı ilanı farklı tarihlerde yayımlıyor. Hedef şirket listenizdeki firmaların kariyer sayfalarını haftada bir doğrudan kontrol etmek, yalnızca portal takip etmekten daha çok fırsat çıkarıyor.

"Değerlendirmeye alındı" bir aşama değil. Portallardaki durum etiketleri çoğu zaman otomatik ve gerçek süreçle her zaman örtüşmüyor. Kendi takip tablonuza güvenin, portalın durum satırına değil.

Sektör toplulukları gerçek bir kanal. Meslek odaları, mezun dernekleri, uzmanlık alanınızın Discord, Telegram ya da WhatsApp grupları ve yerel meetup'lar, ilana dönüşmeden önce pozisyon duyurusu yapılan yerler. Bu kanal Türkiye'de olduğundan az kullanılıyor.

İhbar süresi kıdeme göre iki ile sekiz hafta arasında değişiyor ve teklif konuşmasının içine giriyor. Kendi sürenizi baştan bilin; süreç ortasında uydurulan bir başlama tarihi sonradan düzeltmesi zor bir taahhüde dönüşüyor.

Piyasa küçük. Uzmanlık alanlarının çoğunda herkes eninde sonunda herkesle konuşuyor. Bu, çekildiğiniz süreçler dâhil olmak üzere her süreçten nazikçe ayrılmak için yeterli bir sebep.

Sık sorulanlar

Haftada kaç başvuru yapmalıyım? Tam zamanlı arıyorsanız uyarlanmış beş sekiz, çalışıyorsanız bir iki. Bunun ötesindeki hacim neredeyse her zaman kopya oluyor, ve kopyalar dönüşmüyor.

Şartların bir kısmını karşıladığım ilanlara başvurayım mı? Temel şartların çoğunu karşılıyor ve gerçek bir gerekçe kurabiliyorsanız evet. İşin var olma sebebi olan asıl beceri sizde yoksa hayır. Aradaki durum, yani kabaca yarısı, uyarlamanın karşılığını verdiği yer.

İki aydır açık olan bir ilana başvurmaya değer mi? Çoğu zaman evet. Eski ilanlar bazen başarısız bir ilk aramanın işareti, ve bu daha açık bir zihin demek olabiliyor.

Arama ne kadar sürer? İstediğinizden uzun, ve kıdem arttıkça daha uzun. İlerlemenizi takvime göre değil huniye göre değerlendirin.

Çevreme iş aradığımı söyleyeyim mi? Evet, ama genel değil belirli biçimde. "Bir şey var mı acaba?" cevaplanması zor bir soru. "Şu büyüklükte lojistik şirketlerinde operasyon pozisyonlarına bakıyorum, o çevreden tanıdığın var mı?" cevaplanabilir bir soru.

Her şey sessizleşince ne yapmalıyım? Bir kez, düzgün biçimde takip edin ve boru hattını akıtmaya devam edin. Nasıl ve ne zaman yapılacağı başvuru sonrası takip maili yazısında.

Tam istediğim olmayan bir işi kabul edeyim mi? Bazen. Ödeme yapan ve sizi hareket hâlinde tutan bir iş, uzayan bir boşluktan çoğu zaman iyidir, ve boşluğun kendi maliyeti var. Yalnızca kabul ettiğiniz gün aramayı durdurmayın.

Kısa hâli

Dört problemden hangisinin sizde olduğunu bilmek için huninizi ölçün. Her şeyi ilanlara dökmek yerine haftayı kanallara bölün ve insanlarla konuştuğunuz perşembe bloğunu koruyun. Başvuru sayısını sınırlayın ve her birini gerçek yapın. Tek önemli sütunu sonraki aksiyon ve tarihi olan bir tablo tutun. Retlere toplu bakın, haftalarınızı çabaya göre puanlayın, ve kötü bir öğleden sonranın ardından değil kanıta dayanarak, tek seferde tek değişken değiştirin.

CvLaunch bu sistemin en çok sızdıran yerine oturuyor: CV'nizin belirli bir iş ilanına göre nasıl okunduğunu gösteriyor, böylece gönderdiğiniz başvurular gönderilmeye değer olanlar oluyor.